Жүктіліктің ерте кезеңдерінде (11 аптаға дейін) УДЗ

• Жүктіліктің өзі – ультрадыбыс көмегімен экранда жатыр қуысындағы ұрық жұмыртқасын көруге болады. Процедураны болжамды ұрықтануынан кейін 3-5 күннен кейін-ақ жүргізуге болады, осы уақытта жұмыртқа шамамен 2-3 мм өлшемге жетеді.
• Ұрықтанудың нақты мерзімі – маман ұрықтың мөлшерін анықтай алады, кейде 1-2 апталық қателік болуы мүмкін.
• Жұмыртқа-эмбрионның орналасу орны – жүктіліктің дұрыс, жатырішілік басталғанына көз жеткізу өте маңызды, керісінше емес (бұл кешігу пайда болғаннан кейін 7-10 күннен кейін көрінеді).
• Ұрықтанған жұмыртқа жасушаларының саны – эмбриондар санын жүктіліктің 3-4 аптасында-ақ көруге болады. Шамамен осы мерзімде ана бала(лар)ның алғашқы жүрек соғуын ести алады.
• Эмбрионның тіршілікке қабілеттілігі, атап айтқанда оның жүрегінің жұмысы және басқа мүшелердің бастамаларының пайда болуы.

Ұрықтың 1-ші триместр скринингтік УДЗ 12-14 апта

Жүктіліктің бірінші триместрі ең маңызды және күрделі кезеңдердің бірі болып табылады, өйткені дәл осы кезеңде баланың ішкі мүшелері мен жүйелері қалыптасады және оның болашақ денсаулығының негізі қаланады. 1-ші триместр УДЗ жоспарлы түрде, 12–14 апта мерзімінде жүргізіледі.

1-ші скринингтік зерттеудің негізгі міндеттері:

• Жүктілік мерзімін нақтылау;
• Ұрықтың орналасуын анықтау (бір эмбрион немесе бірнеше, плацентаның бекіну орны);
• Ұрықтың дамуын талдау (қол-аяқтардың дұрыс орналасуы, ұрықтың мөлшері жас нормасына сәйкес келуі және т.б.);
• Құрсақ суының сапасы мен мөлшерін бағалау;
• Жүктіліктің үзілу қаупін анықтау;
• Хромосомалық аномалиялардың ультрадыбыстық маркерлерін талдау (мұрын сүйегінің өлшемі, мойын аймағының қалыңдығы (ТВП), ұрықтың басының бипариетальді өлшемі БПР);
• Ішкі мүшелердің (ми, қаңқа, жүрек, кейбір ішкі мүшелер) ауыр ақауларын болдырмау.

Ұрықтың 2-ші триместр скринингтік УДЗ 18-21 апта

14-тен 28 аптаға дейінгі кезең жүктіліктің өзіндік экваторы болып табылады, өйткені осы уақытта ұрықтың барлық мүшелері мен жүйелерінің соңғы қалыптасуы және белсенді өсуі жүреді. Екінші скринингтік УДЗ-ның негізгі міндеттері — мерзімге сәйкестікті бағалау, ұрықтың жағдайын, алынған деректерді нормамен салыстыру және мүмкін ауытқуларды анықтау. 2-ші триместр УДЗ жоспарлы түрде, 18–21 апта мерзімінде, трансабдоминалды әдіспен (алдыңғы құрсақ қабырғасы арқылы) орындалады.

Скринингтік зерттеудің негізгі мақсаты:

• Плацентаны бағалау (бекіну орны, қалыңдығы, құрылымы, тығыздығы, жетілу дәрежесі);
• Құрсақ суының мөлшері мен сапасын өлшеу және талдау;
• Кіндікті талдау (ұзындығы, тамырлар саны, оралуын анықтау);
• Ұрықтың орналасуын анықтау;
• Ұрықтың массасын, мөлшерін өлшеу (фетометрия);
• Жатыр мойынының, жатыр қабырғаларының тонусын бағалау;
• Анатомиялық құрылымдарды зерттеу (қалыптасу ақауларының болмауы, дұрыс орналасуы, ішкі мүшелердің жұмысқа қабілеттілігін бағалау);
• Даму ауытқуларын анықтау (бастың көлденең қималары, ми, бет құрылымдары, омыртқа бағанасы, іш қуысы мүшелері, жүрек, ірі тамырлардың орналасуы, бүйректерді қарау);
• Баланың жынысын анықтау (ата-ананың қалауы бойынша).

Ұрықтың 3-ші триместр скринингтік УДЗ 30-34 апта

Жүктіліктің үшінші триместрінде жоспарлы УДЗ 30–34 апта мерзімінде жүргізіледі. Көрсеткіштер бойынша диагностика уақыты ±2 аптаға түзетілуі мүмкін. Зерттеу трансабдоминалды түрде (алдыңғы құрсақ қабырғасы арқылы) жүргізіледі. Бұл кезеңде ұрықтың барлық ішкі мүшелері мен жүйелері толық функционалды, бала қарқынды өсіп, дамиды. Үшінші триместр УДЗ ұрықтың физикалық параметрлерін өлшеу, белгіленген нормаларға сәйкестігін талдау және баланың жалпы денсаулық жағдайын бағалау үшін қажет.

3-ші скринингтік зерттеудің негізгі міндеттері:

• Ұрықтың параметрлерін өлшеу (мөлшерлері, жатырдағы орналасуы, қозғалыс және тыныс алу белсенділігі, физикалық даму деңгейі);
• Амниотикалық сұйықтықтың мөлшері мен сапасын бағалау (аз су, көп су);
• Плацентаның жағдайын анықтау (қалыңдығы, алдыңғы орналасуы, жетілу дәрежесі);
• Кіндіктің жағдайын талдау (оралу бар-жоғы);
• Ана мен ұрықтың тамырларының допплерографиясы;
• Жатыр мойынының тұтастығы;
• Жүктіліктің кеш кезеңдерінде көрініс беретін даму аномалияларын анықтау.
• Жатырдың, қосалқыларының, босану жолдарының жағдайын бағалау.

КТГ

Кардиотокография (КТГ) — бұл жүктілік кезінде және босану кезінде ұрықтың жағдайын функционалды бағалау әдісі, ол ұрықтың жүрек соғу жиілігін және оның жатырдың жиырылуына, сыртқы тітіркендіргіштердің әсеріне немесе ұрықтың өз белсенділігіне байланысты өзгерістерін тіркеуге негізделген. 30 аптадан бастап босануға дейін ұсынылады. Қазіргі уақытта КТГ ультрадыбыстық зерттеу және допплерометриямен қатар ұрықтың жағдайын кешенді бағалаудың ажырамас бөлігі болып табылады. Ұрықтың жүрек қызметін осылай бақылау жүктілік кезінде де, босану кезінде де диагностикалық мүмкіндіктерді айтарлықтай кеңейтеді және оларды жүргізудің ұтымды тактикасын тиімді шешуге мүмкіндік береді.